Kod nəzərdən keçirməni yaxşılaşdırmaq: ən yaxşı üsullar

• Kod keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq: Xarici perspektiv eyni kod bazasında uzun müddət işlədikdən sonra müəllifin əldən vermə ehtimalı yüksək olan məntiqi səhvləri, potensial xətaları, təhlükəsizlik zəifliklərini və performans məsələlərini müəyyən edir. Nəticə daha sabit və etibarlı proqram təminatıdır.
• Bilik yaymaq: Bir tərtibatçı digərinin kodunu nəzərdən keçirəndə, onlar eyni zamanda yeni yanaşmalar, naxşlar və layihəyə özel qərarlar haqqında öyrənirlər. Bu komanda daxilində bilik ötürmə mexanizmlərinin ən effektivlərindən biridir — xüsusilə onboardinq və mürəkkəb alt sistemlərin başa düşülməsinin paylanması üçün dəyərlidir.
• Ardıcıllığı təmin etmək: Kod nəzərdən keçirmələri vahid kod üslubunu, struktur naxşları və memarlıq konvensiyalarını tətbiq edir. Bu ardıcıllıq uzunmüddətli saxlanma qabiliyyəti üçün kritikdir, xüsusilə komanda tərkibi zamanla dəyişdikcə.
• Komanda işini gücləndirmək: Kod nəzərdən keçirmə tərtibatçıların bir-birinin böyüməsini dəstəklədikləri mühit yaradan əməkdaşlıq aktıdır. Nəticə daha uyğun və daha yüksək performanslı komandalar yaradır.
• Texniki borcu azaltmaq: Müntəzəm nəzərdən keçirmələr problemli qərarları erkən müəyyən edir və həll edir, onların kod bazasına yerləşdirilməsi və geri qaytarılmasının baha olmazdan əvvəl.
• Hesabatlılığı artırmaq: Kodun həmkarlar tərəfindən nəzərdən keçiriləcəyini bilmək, ilk başdan daha düşünülmüş, oxunaqlı və yaxşı strukturlaşdırılmış iş istehsal etmək üçün təbii bir motivasiya yaradır.

Nəzərdən keçirməyə hazırlıq

Kodu yoxlamaya göndərməzdən əvvəl görülən hazırlıq nəzərdən keçirənin işini yüngülləşdirir, onun sərf etdiyi vaxt da boşa getmir.

• Kiçik hissələrə ayırın: Çoxlu fayla və funksiyaya toxunan böyük dəyişikliyi bir dəfəyə göndərməyin. Kiçik və bir məqsədə yönəlmiş dəyişikliyi yoxlamaq da, başa düşmək də asandır. Dəyişiklik böyükdürsə, onu ayrıca yoxlanıla bilən məntiqi hissələrə bölün.
• Özünü yoxlama: Göndərməzdən əvvəl müəllif kodu özü nəzərdən keçirməlidir: kod kompilyasiya olunurmu, testlər keçirmi, məntiq doğrudurmu, format vahiddirmi, adlar aydındırmı. Belə olanda nəzərdən keçirən xırda mexaniki qeydlərə vaxt itirmir və diqqətini mahiyyət məsələlərinə verir.
• Ətraflı təsvir: Pull request-in təsviri aydın və tam olsun: nə dəyişdi, niyə dəyişdi, hansı problem həll olundu və dəyişiklik layihənin məqsədləri ilə necə bağlıdır. Xüsusi diqqət istəyən yerləri ayrıca göstərin. Tapşırıq izləyicisindəki elementlərə keçid mütləqdir.
• Şərhə alınmış və istifadə olunmayan kodu silin: Pull request-də yalnız işləyən kod olmalıdır. Şərhə alınmış parçalar və istifadə edilməyən dəyişənlər səs-küy yaradır, yoxlanılan dəyişiklikləri gözdən gizlədir.
• Yerli sınaq: Bütün avtomatik testlər, həm vahid, həm də inteqrasiya testləri, göndərməzdən əvvəl lokal mühitdə keçməlidir. Əl ilə aparılmalı test varsa, bunu pull request təsvirində açıq yazın.

Mədəniyyət və ünsiyyət

Kod nəzərdən keçirmənin uğuru texniki prosesdən əlavə, insanların bir-biri ilə necə ünsiyyət qurmasından da asılıdır. Komandada qəbul olunmuş normalar yoxlamanın faydalı təcrübəyə, yoxsa daimi sürtüşmə mənbəyinə çevriləcəyini müəyyən edir.

• Konstruktiv olun, tənqidi deyil: Qeyd koda yönəlir, müəllifə yox. "Bunu yaxşılaşdırmaq olar" və ya "Bəlkə belə yoxlayaq?" kimi koda aid ifadələr müəllifin özünə verilən qiymətdən daha çox iş görür.
• Problemlə yanaşı həll də təklif edin: Qüsur tapanda konkret düzəliş təklif etmək sadəcə problemi göstərməkdən daha dəyərlidir. "Burada forEach istifadə etsək, kod daha rahat oxunar" qeydindən sonra nə etmək lazım olduğu bəllidir, "Pis döngü" qeydindən sonra isə yox.
• İstiqamətləndirmək əvəzinə soruşun: Müəllifi düzgün həllə özü gəlməyə sövq edən sual, məsələn, "Burada Factory şablonunu nəzərdən keçirmisinizmi?", hazır düzəlişdən çox vaxt daha yaxşı işləyir. Bu, xüsusilə junior əməkdaşların inkişafı üçün vacibdir.
• Konkret olun: Qeyd aydın və əsaslı olmalıdır. Ümumi sözlərdən qaçın. Yeri gəldikcə nümunə, sənədə keçid və ya kod standartına istinad əlavə edin.
• Tona diqqət edin: Yazılı mesajda tonu tutmaq çətindir. Nəzakətli olun, fikir iki cür anlaşıla bilərsə, dərhal aydınlaşdırın. Onda qeydin şəxsi tənqid kimi qəbul olunma ehtimalı azalır.
• Şərhlərə cavab verin: Kodun müəllifi nəzərdən keçirənin sual və qeydlərinə tez cavab verməlidir: qərarını izah etsin, təklifi qəbul etsin və ya razı deyilsə, səbəbini aydın desin.
• Nəzərdən keçirənin töhfəsini qiymətləndirin: Nəzərdən keçirənin sərf etdiyi vaxtı və zəhməti görüb dilə gətirmək əməkdaşlığı möhkəmləndirir, sonrakı yoxlamaları da daha məhsuldar edir.

Nəzərdən keçirənin diqqəti

Yaxşı yoxlama üçün nəyə baxılacağını sistemli şəkildə bilmək lazımdır. Hər dəfə eyni yoxlama siyahısından istifadə etmək vacib kateqoriyaların unudulmasının qarşısını alır:

• Funksionallıq: Kod tapşırığın tələb etdiyini edirmi? Qoyulan problemi həll edirmi?
• Düzgünlük və məntiq: Məntiqi səhv varmı? Kənar hallar düzgün emal olunurmu? Xəta vəziyyətləri (null-pointer, sıfıra bölmə, şəbəkə nasazlığı) nəzərə alınıbmı?
• Təhlükəsizlik: Mümkün zəifliklər varmı: SQL inyeksiyası, XSS, istifadəçi məlumatlarının təhlükəsiz olmayan emalı?
• Performans: Kod tıxac yaradırmı? Gözlənilən məlumat həcmində yolverilməz dərəcədə yavaş işləyəcək alqoritm varmı?
• Oxunaqlılıq və saxlanma qabiliyyəti: Kodu ilk dəfə oxuyan adam onu başa düşəcəkmi? Dəyişən, funksiya və sinif adları aydındırmı? Lazım olan yerdə şərh varmı? Kod komandanın standartlarına uyğundurmu?
• Testlər: Yeni funksionallıq üçün vahid testləri yazılıbmı? Mövcud testlər keçirmi? Səhv düzəlişlərinə reqressiya testləri əlavə olunubmu?
• Kod dublikatlanması: Dəyişiklik layihənin başqa yerində artıq olan kodu təkrarlayırmı?
• Memarlıq və dizayn: Dəyişiklik layihənin ümumi memarlığına uyğundurmu? Yeni kod anti-şablonlar gətirirmi?

Nəzərdən keçirən kodu öz zövqünə görə yenidən yazmağa girişməməlidir. Onun işi komandanın ortaq standartlarına söykənərək ciddi səhvləri və real təkmilləşdirmə imkanlarını sistemli şəkildə axtarmaqdır.

Alətlər və avtomatlaşdırma

Rutin yoxlamaları, yəni üslub qaydalarına nəzarəti, testlərin işə salınmasını və zəiflik skanını avtomatlaşdıranda nəzərdən keçirən mexaniki işdən azad olur və diqqətini məntiqin mahiyyətinə verir.

1. PR/MR dəstəyi olan versiya nəzarət sistemləri: GitHub, GitLab və Bitbucket pull/merge request yaratmaq, baxmaq və şərh yazmaq üçün vahid interfeys verir. Şərhləri kodun konkret sətrinə bağlamaq da mümkündür.

2. CI/CD inteqrasiyası: Hər pull request aşağıdakı avtomatik yoxlamaları işə salmalıdır:

• Avtomatlaşdırılmış test paketləri: hər göndərişdə işə düşən vahid, inteqrasiya və funksional testlər
• Kod linterləri və formatlayıcıları: ESLint, Prettier, Black, SwiftLint üslub qaydalarını avtomatik tətbiq edir və bu işi nəzərdən keçirənin üzərindən götürür
• Statik kod təhlili: SonarQube, Bandit (Python), Semgrep insan yoxlamaya başlamazdan əvvəl ehtimal olunan xətaları, zəiflikləri və keyfiyyət problemlərini üzə çıxarır
• Asılılıqların zəiflik skanı: üçüncü tərəf kitabxanalarının təhlükəsizliyinin avtomatik yoxlanması

3. Pull request şablonları: Məcburi sahələri olan standart PR/MR şablonu (dəyişikliyin təsviri, tapşırığa keçid, işə salınmış testlər, nəzərdən keçirənlərə suallar) müəllifi yoxlama üçün lazım olan bütün konteksti verməyə yönəldir.

4. Inline şərh: Əksər platformalarda şərhi konkret sətrə bağlamaq olur. Müzakirə elə həmin kodun yanında gedir və sətir nömrələrini ayrıca göstərməyə ehtiyac qalmır.

Təkrarlamalar və öyrənmə

Komanda və layihə inkişaf etdikcə kod nəzərdən keçirmə prosesi də onlarla birlikdə dəyişməlidir.

• Təkrarlanan yanaşma: Mürəkkəb dəyişikliklərdə şərh və düzəlişin bir neçə dövrəsi normaldır. Hər dövrə kodu bir addım irəli aparmalıdır. Son variantı bir dəfəyə çıxarmağa çalışmaq lazım deyil.
• Retrospektivlər: Yoxlama prosesinə həsr olunmuş müntəzəm retrospektivlər nəyin işlədiyini, nəyin sürtüşmə yaratdığını və hansı qeydlərin dönə-dönə təkrarlandığını göstərir. Prosesi sistemli şəkildə yaxşılaşdırmaq üçün lazım olan məlumat buradan gəlir.
• Öyrənmə və mentorluq: Nəzərdən keçirmə komanda daxilində öyrənməyin ən yaxşı yollarından biridir. Junior tərtibatçılar təcrübəli həmkarlarından öyrənir, təcrübəlilər isə mentorluq bacarığını inkişaf etdirir. Bir tərtibatçının kodunda eyni səhvlər təkrarlanırsa, bu, ona planlı təlim və ya cüt proqramlaşdırma lazım olduğunu göstərə bilər.
• Qaydaların uyğunlaşdırılması: Layihə yetkinləşdikcə və komandanın tərkibi dəyişdikcə kod standartları və yoxlama meyarları da dəyişməlidir. Kiçik komanda üçün yazılmış qaydalara kod bazası böyüyəndə yenidən baxmaq lazım gələ bilər.
• Vaxtında nəzərdən keçirmə: Yubanan yoxlama müəllifin işini dayandırır və birləşmə zamanı konflikt ehtimalını artırır. Yoxlamaya cavab müddəti üçün daxili SLA inkişaf axınını qırılmadan saxlayır.
• Diqqət vaxtının qorunması: Yoxlama vaxtı planlanmalıdır: bunun üçün ayrıca vaxt blokları ayırmaq və ya işi bir neçə nəzərdən keçirən arasında bölmək olar. Əks halda yoxlama dərin işi tez-tez yarımçıq kəsəcək.

Əlaqəli məqalələr:

Tapşırıqları vizuallaşdırmaq və prioritetləşdirmək üçün hazır çərçivə axtarırsınızsa, oxuyun: Kanban ilə məhsuldarlığı artırmaq: effektiv tapşırıq idarəetməsi üçün məsləhətlər.

Tükənmişliyi işə təsir etməzdən əvvəl necə tanımaq və qarşısını almaq barədə oxuyun: Yanmanın qarşısını necə almaq: rifahı saxlamaq üçün əsas strategiyalar.

Gantt diaqramı ilə layihə qrafikini qurmaq və idarə etmək barədə oxuyun: Gantt diaqramı nədir? Layihə vaxt cədvəllərini vizualizasiya etmək və idarə etmək üçün bələdçi. Ətraflı məlumat: Şəxsi Məhsuldarlıq Proqramı.

Nəticə

Hazırlıq üçün ardıcıl standartlar, konstruktiv ünsiyyət qaydaları, avtomatik alətlər və daimi təkmilləşməyə meyil olanda kod nəzərdən keçirmə adi yoxlama prosedurundan çıxır, bilik ötürmə və keyfiyyət təminatı sisteminə çevrilir. Onun uzunmüddətli faydası, yəni qüsurların azalması, kodun rahat saxlanması və komandanın ortaq təcrübəsi, yuxarıdakı təcrübələrin nə qədər ardıcıl tətbiq olunmasından asılıdır.